02 jun 2016

Heeft Big Data ook bij de overheid de toekomst?

Dat de hoeveelheid data in onze wereld de afgelopen jaren exponentieel is gegroeid, staat buiten kijf. Een middagje zoeken op het wereldwijde web levert uiteenlopende en vooral duizelingwekkende resultaten op. Zo constateert een online kennisplatform dat ‘de hoeveelheid data die in de afgelopen twee jaar door de mensheid is geproduceerd groter is dan in alle jaren daarvoor bij elkaar’[1]. Of wat te denken van de stelling dat al in 2011 1.8 zetabyte aan data werd geproduceerd – ook wel ‘57,5 miljard IPads van 32GB, genoeg om de Chinese Muur na te bouwen, maar dan twee keer zo hoog’ – en dat deze hoeveelheid iedere twee jaar verdubbelt.[2]

Binnen de informatietechnologie is de analyse van deze Big Data een big deal. Het regent mooie voorspellingen: ‘Big Data heeft enorme potentie voor uw bedrijf, bijvoorbeeld voor besparingen en optimalisaties, voor het vergroten van uw markt- en klantkennis’, ‘Big Data is de drijfveer van de economie’ en ‘Big Data levert aantoonbaar geld op’.[3] Ok. Als commerciële partij zijn er blijkbaar vele mogelijkheden. Een vraag die dan opkomt is of deze toch wat algemene beweringen ook gelden voor de non-profitorganisatie. Kan bijvoorbeeld een overheidsorganisatie – bij een gebrek aan winstoogmerk – ook deze kansen aangrijpen? Is daarvoor wel een legitieme business case te vinden? De dienstverlening aan de burger staat daar immers centraal, niet het streven naar omzet. Customer engagement betekent voor een overheidsorganisatie heel wat anders dan voor een commerciële partij. Het antwoord op deze vragen is wat mij betreft ja, maar wel met een specifieke aanpak.

Het is mogelijk om met de analyse van Big Data beter aan de wensen van de burger tegemoet te komen. Hoe dat in de praktijk in zijn werk kan gaan? Strava is van oorsprong een app om sportprestaties bij te houden via GPS. Zo kun je voor jezelf tijdens het hardlopen of fietsen gemiddelden en routes bijhouden en deze delen/vergelijken met anderen uit je netwerk. Ideaal dus als jij en je collega’s je bijvoorbeeld aan het voorbereiden zijn op de Dam-tot-Dam-loop – september is het weer zover. Maar wat te doen met alle gegevens die deze applicatie genereert? Strava Metro is een toepassing die deze aan overheden beschikbaar stelt om zo meer om inzicht te krijgen in de loop- en fietsrouters van de bevolking.[4] Dit inzicht kan helpen bij de juiste ontwikkeling van infrastructuur en zo worden ingezet ten bate van het algemeen goed! Of wat te denken een app met seismometer die trillingen aan gemeenten doorgeeft zodat slecht wegdek aan het licht komt.[5] De mogelijkheden lijken eindeloos.

Daarnaast kan Big Data door overheden ook worden ingezet bij de optimalisatie van ondersteunende processen en daarmee indirect aan de wensen van de klant tegemoet komen. Een snellere en/of goedkopere dienstverlening is natuurlijk ook in het belang van de burger. Zo las ik in een blog dat de gemeente Utrecht gegevens van de handhavingsdienst over gevonden fietswrakken visualiseert via een zogeheten heatmap. Deze geeft aan waar zich historisch gezien veel fietswrakken bevinden en zijn daarmee input voor efficiëntere en dus goedkopere toekomstige bergingswerkzaamheden.[6]

Dan rest echter wel de vraag hoe je als organisatie bepaalt welke verbeteringen er allemaal mogelijk zijn. Het is natuurlijk allemaal prachtig dat er zoveel mogelijkheden zijn om Big Data ten behoeve van het openbaar bestuur in te zetten, maar dan moet je als overheidsorganisatie wel weten waar je op in kúnt spelen.Voor dit aspect is de Wet Hergebruik Overheidsinformatie (WHO) uit 2015 interessant. Daarin is vastgelegd dat een verzoek om hergebruik van overheidsinformatie door commerciële en niet-commerciële partijen altijd moet worden ingewilligd, ‘tenzij er sprake is van een van de limitatief omschreven uitzonderingen’.[7] Om derden te stimuleren de potentie van Big Data binnen de publieke sector te ontwikkelen, is het hergebruik van overheidsinformatie voor hen met andere woorden zo eenvoudig mogelijk gemaakt.

Dat iets kan, wil natuurlijk echter niet zeggen dat het ook moet. Dat er technologische ontwikkelingen zijn die de verbetering van openbare dienstverlening en/of ondersteunende processen mogelijk maken, stelt de overheid ook voor dilemma’s. Waarom zijn bepaalde verbeteringen gewenst, zijn deze zowel economisch als maatschappelijk gerechtvaardigd en welke ontwikkelingen hebben prioriteit? En ook niet onbelangrijk: hoe geven we deze verbeteringen intern vorm en creëren we binnen de eigen organisatie draagvlak voor eventuele veranderingen? Informatieadviseurs kunnen daarbij een belangrijke rol spelen. Een functie die met de dag interessanter wordt.

[1] http://travconnect.nl/wat-de-big-deal-rond-big-data/

[2] http://computerworld.nl/big-data/74872-hoeveelheid-data-verdubbelt-elke-twee-jaar

[3] http://www.quintgroup.com/nl/consulting/informatie-management/big-data-strategie, http://mab-online.nl/artikel/1019/Kritische-succesfactoren-voor-de-inzet-van-Big-Data-is-groot-wel-anders en http://www.automatiseringgids.nl/nieuws/2014/12/software-ag-big-data-levert-aantoonbaar-geld-op

[4] http://metro.strava.com/

[5] https://www.linkedin.com/pulse/datagedreven-sturing-draait-om-samenwerking-niet-techniek-rudi-engel?loadAction=comment&midToken=AQGJPGZxBQXM-Q&trk=eml-mention-reply-mp-cmt&fromEmail=fromEmail&ut=385gM_vuKXkng1

[6] https://www.frankwatching.com/archive/2014/07/02/big-data-bij-de-overheid-einde-van-de-beleidsambtenaar/

[7] http://open-overheid.nl/blog/alles-wat-je-wil-weten-over-de-wet-hergebruik-van-overheidsinformatie/